Xin Thứ trưởng cho biết từ khi Chiến lược Phát triển KH&CN 2011-2020 ra đời đến nay, công tác thực hiện Chiến lược đã được khai triển tụ hội vào những đích trọng điểm nào?
Trong thời gian qua, những ý kiến, cơ chế, chính sách đề ra trong Chiến lược Phát triển KH&CN 2011-2020 đã được thể chế hóa vào Nghị quyết Trung ương 20, Luật KH&CN, và các văn bản pháp luật chỉ dẫn thi hành Luật. Song song, chúng ta đã xây dựng các đề án, kế hoạch thực hành các mục tiêu nhiệm vụ trong Chiến lược, bao gồm các mục tiêu định tính và định lượng. Trong đó, tụ hợp vào 3 nhiệm vụ trọng điểm: 1. Quy hoạch hệ thống tổ chức KH&CN với cơ sở hạ tầng kỹ thuật đủ đáp ứng yêu cầu hoạt động KH&CN trong những năm tới; 2. Đào tạo sử dụng đội ngũ nhân lực KH&CN, trong đó chú trọng dùng và đãi ngộ anh tài; 3. Tụ họp vào nguồn lực nhà nước thực hiện nhiệm vụ KH&CN tầm nhà nước, có tính chất đột phá nhằm nâng cao năng lực KH&CN và giải quyết những vấn đề xung yếu phục vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vớ các nhiệm vụ trên phải hoàn thành trong năm 2013, trước khi Luật KH&CN sửa đổi có hiệu lực.
Việc huy động tổng đầu tư tầng lớp vào KH&CN đạt 1,5% GDP vào năm 2015 và 2% vào năm 2020 –là một mục tiêu quan yếu, song song cũng tạo điều kiện để thực hành thành công các mục tiêu khác trong Chiến lược. Vậy chúng ta sẽ thực hiện mục tiêu này ra sao?
Chỉ tiêu đầu tư từng lớp cho KH&CN là một mục tiêu quan yếu, song song có sự can dự mật thiết tới việc thực hiện các mục tiêu khác của Chiến lược. Hiện, tổng nguồn chi cho KH&CN của tầng lớp đạt khoảng 0,8-1% GDP, trong đó có 2% Ngân sách Nhà nước tương đương 0,5% GDP. Như vậy, trong thời kì tới, Nhà nước và toàn thể từng lớp sẽ cần nhiều cụ hơn. Trong thời gian tới chúng ta cần tích cực triển khai thực hiện quy định mới của Luật KH&CN sửa đổi. Về đầu tư công cần thực hiện theo Điều 46, quy định các dự án đầu tư, chương trình phát triển kinh tế - từng lớp dùng ngân sách quốc gia phải có hạng mục chi cho ứng dụng, nghiên cứu phát triển phục vụ xây dựng luận cứ khoa học về giải quyết vấn đề khoa học và công nghệ trong quá trình chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư, đồng thời phải được thẩm định về khoa học và công nghệ trước khi duyệt y. Về đầu tư ngoài ngân sách Nhà nước cho KH&CN, chúng ta cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho KH&CN chuẩn y các cơ chế ưu đãi như ưu đãi về thuế và tín dụng. Bên cạnh đó, chúng ta cần xúc tiến thị trường công nghệ phát triển mạnh mẽ hơn nữa nhằm tạo điều kiện thuận tiện cho các doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ.
Trong vấn đề phát triển thị trường KH&CN, Chiến lược đã đặt ra đích cụ thể là giá trị giao dịch của thị trường KH&CN tăng 15-17%/năm. Giải pháp nào sẽ giúp chúng ta đạt được đích này?
hiện thời Bộ KH&CN đã chủ trì xây dựng Chương trình phát triển thị trường KH&CN đến năm 2020 trình Thủ tướng ký quyết định ban hành. Trong chương trình này đặt ra 3 nhiệm vụ chính là: 1. Hoàn thiện môi trường pháp lý, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước về thị trường KH&CN; 2. Xúc tiến hình thành và phát triển các định chế trung gian phục vụ phát triển thị trường KH&CN như dịch vụ đánh giá, định giá, sở hữu trí não, tham mưu; ươm tạo công nghệ và ươm tạo doanh nghiệp KH&CN; 3. Xúc tiến cung cầu công nghệ, nâng cao năng lực chuyển giao công nghệ. Từng đích trên đều kèm theo những chính sách, giải pháp cụ thể.
Tuy nhiên, thị trường KH&CN sẽ chẳng thể vận hành tốt nếu các tổ chức KH&CN thiếu năng lực trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Bây chừ Chiến lược đã đặt đích đến năm 2015 sẽ hình thành 30 tổ chức KH&CN thứ hạng khu vực và thế giới vào năm 2015. Chúng ta cần bắt đầu từ đâu để làm được điều này?
thực tế ở nước ta đã hình thành được những tổ chức như vậy trong một số ngành, lĩnh vực trung tâm như công nghệ thông báo, công nghệ sinh vật học, y dược, nghiên cứu căn bản và một số lĩnh vực khác. Bộ KH&CN đang phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương điều tra rà soát đánh giá hiện trạng của các tổ chức này và sẽ xây dựng kế hoạch (trong quy hoạch tổng thể hệ thống tổ chức KH&CN công lập) thực hiện đích nêu trên. Kế hoạch này sẽ bao gồm cả việc xếp đặt lại, tụ tập đầu tư về cơ sở vật chất và nhân công. Giao một số nhiệm vụ KH&CN trung tâm để đáp ứng trình độ, tiêu chí, chuẩn mực quốc tế.
Việc sắp xếp lại và tập trung đầu tư nguồn lực KH&CN nói trên tại các địa phương sẽ được tiến hành trên cơ sở nào?
Trong quy hoạch hệ thống tổ chức KH&CN và quy hoạch nhân công KH&CN phải đảm bảo có sự phân bổ và kết liên hợp lý giữa nhà nước, vùng miền nhằm phát huy các lợi thế, hạp với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của cả nước và các địa phương. Trên cơ sở xác định nhiều sản phẩm quốc gia, công tác đầu tư cho KH&CN sẽ được điều chỉnh cho hạp với yêu cầu đặt ra.
Phải xây dựng năng lực KH&CN của mỗi tỉnh và thị thành trực thuộc Trung ương theo tiêu chí: vừa đáp ứng đề nghị bức thiết của địa phương, nhưng không dàn trải; song song tụ hội vào một số sản phẩm chủ lực. Với sự trợ giúp của công nghệ thông tin, việc liên kết giữa Trung ương và vùng, giữa vùng với vùng, được thuận lợi hơn lúc nào hết.
Có ý kiến cho rằng chúng ta không nên dành quá nhiều kinh phí KH&CN của Nhà nước cho các địa phương vì năng lực nghiên cứu của họ rất hạn chế, do phần đông nguồn nhân công KH&CN trình độ cao trên cả nước tụ họp nhiều ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Thứ trưởng đánh giá ý kiến này như thế nào?
Đúng là hiện đang tồn tại tình trạng mất cân đối về phân bổ nguồn lực KH&CN – bao gồm cơ sở vật chất kỹ thuật và nhân lực – giữa các trọng tâm lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh và các địa phương. Nhưng tôi không đồng tình với quan điểm cho rằng chúng ta chi quá nhiều kinh phí KH&CN cho các địa phương. Thực tế là chi như Hiện nay vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn, trong khi còn tồn tại tình trạng sử dụng kinh phí KH&CN sai mục đích ở nhiều địa phương. Chúng ta không thành ra mà cắt giảm kinh phí KH&CN của các địa phương, mà thay vào đó cần chỉ dẫn, chỉ đạo mỗi địa phương xác định đúng đề nghị, nhiệm vụ phát triển KH&CN của địa phương mình phù hợp với đích của Chiến lược, từ đó có kế hoạch bố trí kinh phí và nguồn lực một cách giao hội, hợp lý cho từng nhiệm vụ, theo từng giai đoạn.
Một thực tiễn chẳng thể phủ nhận là trong khi một số ít địa phương chú trọng thì đa số địa phương chưa đích thực đánh giá vai trò của KH&CN nên chưa quan hoài từ khâu bố trí cán bộ có đủ năng lực thẩm quyền đến việc tổ chức bộ máy, đầu tư nguồn lực. Đây là một trong những điểm nghẽn lớn làm kìm hãm sự phát triển KH&CN của địa phương cần phải khắc phục.
Xin Thứ trưởng cho biết nếu nhóng một cách tổng thể thì những thách thức nào cơ bản nhất mà chúng ta cần vượt qua để thực hiện Chiến lược thành công?
Chúng ta phải khẩn trương hành động để tháo gỡ những nút thắt về cơ chế chính sách, tụ hội nguồn lực thực hiện một số nhiệm vụ KH&CN trọng điểm, kịp thời rút kinh nghiệm và điều chỉnh cơ chế chính sách để hiệp với thực tại. Trong đó, việc xây dựng môi trường sáng tạo, dân chủ phối hợp với chính sách trọng dụng trí thức, đặc biệt là nhân kiệt KH&CN, vẫn là một nhiệm vụ đang gặp nhiều chướng ngại, nhưng lại là khâu cốt lõi nhất vì giới khoa học là lực lượng chủ lực, nòng cốt trong thực hành Chiến lược. Hiện giờ Bộ KH&CN đang chủ trì xây dựng dự thảo nghị định về phát triển nhân công KH&CN cùng với một số nghị định khác để hướng dẫn thực hiện Luật KH&CN 2013, và coi đây là nhiệm vụ quan yếu số một trong tuổi bây giờ.
Bên cạnh đó, dù các chính sách và pháp luật của Nhà nước có hoàn thiện đến đâu chăng nữa nhưng sẽ không thể đi vào cuộc sống nếu thiếu một nền hành chính minh bạch, có đủ hiệu lực, và hoạt động hiệu quả. Xét từ logic đó, sự thống nhất, đồng bộ là điều kiện quan trọng nhất và cũng là thách thức lớn nhất để thực hiện thành công Chiến lược.
Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng.
PVthực hiện
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét