Ngoại giả cũng có trường hợp muốn tạo ra trang phục tổng hợp cho các dân tộc, nhưng chưa thấy kết quả
Áo được mặc trong các lễ đại triều, triều yến. Hơn khi mặc áo dài. Áo dài 5 thân được mặc vào trong tất các loại áo bào kể trên khi làm lễ. Lễ phục trực lĩnh trong cung thời Nguyễn dành riêng cho các bà và gọi là áo mệnh phụ. Đây là lễ phục trọng thể nhất trong các lễ phục cựu truyền, được mặc trong các lễ tế.
Và người Nhật rất kiêu hãnh với lễ phục truyền thống nghìn năm tuổi rất rườm rà, nhưng được cả thế giới ngưỡng mộ. Ở trong cung áo này được cả nam lẫn nữ sử dụng dưới dạng long, phượng, và mãng bào; cho vua, hậu phi, và các vương công, quan mặc trong đại lễ.
Theo cách này thì ngày xưa nước ta có ba dạng lễ phục: giao lĩnh, trực lĩnh và bàn lĩnh. Trước đó người Mãn Thanh cũng không thành công trong việc dung hòa áo quần Hán, Mãn. Y phục và chữ viết theo lối Tây phương quả có nhiều tiện lợi. Từ thời Pháp thuộc cho đến nay đã có không biết bao nhiêu người cụ đổi thay cái áo dài phụ nữ, nhưng phần nhiều vì không hiểu các lề luật về tâm hồn Việt, cũng như thiếu quan hoài về vấn đề nhân dáng, mỹ thuật nên không thành công.
Áo dài nam có gấu ngắn đến dưới đầu gối, trong khi áo nữ giới dài đến dưới bắp chân. Trịnh Bách Thể thao & Văn hóa Cuối tuần. Áo tấc (bàn lĩnh) với cổ đứng và áo dài là 2 loại lễ phục đặc trưng Việt. Các nước Đồng văn trọng Khổng giáo ở Á châu như Trung Quốc, Nhật, Hàn và Việt Nam đều có áo này.
Áo xường xám nên chi chưa bao giờ được giới sành điệu trên thế giới chú ý, và luôn bị cho là một phiên bản không thành công từ áo dài Việt Nam. Áo cũng cắt rộng, xẻ bên, với tay thụng dài bằng gấu, cài khuy phải như áo dài, đi đôi với khăn vấn cho cả nam lẫn nữ, và sau này là khăn xếp cho đàn ông.
Áo được may bằng gấm thất thể quý hiếm, có cổ tròn. Cách cắt tay áo và ngực ôm trong khi eo và tà buông thả của áo dài cựu truyền cũng để cho người phụ nữ già trẻ, béo gầy hay cao thấp khi mặc vào trông cũng đều trang nhã.
Một người béo bụng nhưng vì không hiểu biết mà muốn mặc áo dài bó eo chặt thì thật phản cảm, mất thẩm mỹ. Một hoàng phi trong áo tấc nữ Những sáng tạo bất thành Trước nay cũng đã có nhiều dự kiến sáng tạo ra lễ phục, hay chí ít là y phục phổ quát, trên thế giới (tỷ dụ như áo đại cán của Trung Quốc, hay áo Nehru ở Ấn Độ) nhưng chỉ xuất hiện thoảng qua rồi thất sủng vì không hợp với hồn dân tộc hay thẩm mỹ.
Nhưng người Nhật vẫn được cả thế giới kính nể vì những tiến bộ về kinh tế, khoa học, đồng thời với văn hóa truyền thống của họ, mà không cần mẫu tự Latin. Tóc luôn phải giấu trong khăn và cổ vì phong tục mà phải che kín đấy, nhưng các cụ biến khăn cuộn tóc thành nhỏ gọn để khoe gáy, trong khi cổ áo rất thấp và ôm cổ.
Bà thật sự yêu mến các dân tộc này, và muốn hòa đồng với thảy bằng cách tạo ra một trang phục chung có đủ tinh thần của cả bốn nước, để tiện cho các dịp lễ trong toàn thể đế quốc Áo - Hung.
Và các dân tộc này rất hãnh diện với nền văn hóa riêng của họ, cho nên nếu áp đặt sẽ dễ gây hận thù, hiểm nguy.
Trong triều còn loại giao lĩnh gọi là phổ (bổ) phục, may bằng vải thanh cát để mặc trong các lễ thường, những buổi luyện tập cho các kỳ đại tế
Tay áo cắt thụng, khi buông xuống dài bằng gấu áo. Vào các dịp tiếp tân trọng đại trong triều đình thời cuối Nguyễn, người ta đeo thêm các huân, huy chương, hay bội tinh với dải đeo (sash), lên áo dài. Lễ phục trực lĩnh may rộng, xẻ bên, và có tay cắt thụng dài bằng gấu. Bây chừ trong nhiều lễ tế đình ở các làng, xã, người mình vẫn mặc áo giao lĩnh.
Hành lễ xong lại chỉ mặc áo dài. Ba dạng lễ phục truyền thống Việt Nam Lễ phục truyền thống Việt Nam khá đa dạng. Thường trong các buổi lễ người ta mặc áo dài, và chỉ khoác áo bào vào khi hành lễ. Áo may rất rộng, xẻ bên hông. Như thế để cho cái cổ thường không cao của nữ giới Việt trông cao và thảnh thơi. Tự cổ chí kim không nước nào khác trên thế giới có hai loại y phục này ngoài nước ta.
Điển hình là núm của Hoàng hậu “Sissi” Elizabeth (1854-1898) của Áo. Áo này được mặc trong các lễ yết miếu, từ đường, việc hỷ như cưới xin, cũng như các việc thăm viếng quan yếu. Áo trực lĩnh phổ biến nhất ngoài dân gian là áo dài tứ thân của đàn bà miền quê Bắc Bộ, nhưng không thuộc chủng loại lễ phục. Các loại trang phục này được phân loại theo hình dạng. Xiêm Việc nắm thay đổi quan niệm y phục truyền thống lâu đời của một dân tộc thường không đạt kết quả.
Áo nhật bình của các sư sãi trong nước cũng thuộc dạng trực lĩnh. Ở Việt Nam thì sau bao năm vua Minh Mạng vẫn không khiến được dân Đàng Ngoài ăn mặc theo lối Đàng Trong. Gọi là 5 thân, hay 5 tà, vì áo được ghép bằng 5 mảnh vải.
Ở nước ta, sự kế tiếp truyền nối trải dài từ thời Đinh, Lý lập quốc được biểu hiện cho đến triều Nguyễn, trước khi bị chặn đứng bởi nền văn hóa ngoại lai do thực dân Tây phương áp đặt từ cuối thế kỷ 19.
Sau này từ thời vải tây thiên nhập vào với khổ rộng, hai tà trước không phải nối, áo dài trở thành 3 thân như ngày nay. Cổ áo nam cao khoảng 3,5 cm. Gấu áo rộng trên 70 cm để ôm tà, gấu áo trước được cắt võng. Tiếc rằng ngày nay cả áo dài lẫn khăn đóng nam phái ở nước ta thường bị nữ hóa để trở thành lòe loẹt, thõng thượt, mất hết sự trang trọng và vẻ nam tính.
Ở ngoài phố, khi có khách đến thăm bất ngờ thì chủ nhà cũng chỉ khoác vội lên người cái áo dài là xong. Trong khi cổ của họ cũng không cao đủ để chịu đựng cái cổ áo cao, cứng ngắc. Giao lĩnh, bàn lĩnh, bàn cổ đứng, trực lĩnh Lễ phục bàn lĩnh phổ quát nhất ngày xưa của người Việt có cổ đứng, gọi là áo tấc
Phải cắt như thế vì khổ vải ngày xưa rất hẹp. Cũng vì khổ vải xưa hẹp thành ra tay áo dài 5 thân phải nối ở gần khuỷu. Từ năm 1867, Elizabeth được phong làm nữ hoàng của Hungary, Bohemia và Croatia.
Bàn lĩnh tức áo cắt cổ tròn, có hoặc không cổ, vạt cài sang phải, là loại lễ phục phổ thông nhất ở nước ta trước đây. Nhưng chuyện không thành vì y phục truyền thống của các nước đó đều khác biệt rõ nét.
Mỗi thân trước, sau gồm 2 mảnh nối lại với nhau dọc giữa thân, thêm tà phụ bên phải trong vạt trước cho kín đáo.
Khi mặc giao lĩnh thì trên đầu phải đội mũ, miện. Lấy thí dụ ở áo dài Việt Nam.
Áo rất rộng, xẻ bên, tay cắt thụng dài bằng gấu áo. Cổ áo năm thân đàn bà xưa thấp khoảng 2 đến 2,5 cm. Xuân, Hạ, thì may bằng vải mỏng như sa, the.
Trong khi đó các nam đạo sĩ Lão giáo bên Trung Quốc lại có mặc áo được cắt y chang như áo mệnh phụ của phụ nữ Việt.
Cũng vì lý do này mà dù rứa nhiều, nhưng các đại phu nhân họ Tống của thời Dân Quốc đầu thập niên 1920 bên Trung Hoa cũng không thành công trong việc quảng bá áo xường xám của họ vào lịch sử y phục Trung Quốc.
Các áo lễ mùa Thu, Đông được may bằng các loại vải dày như gấm, đoạn. Ngoài ra còn một chi tiết rất quan yếu trong quy định về lễ, triều phục ngày xưa, là khi mặc áo lễ không được để lộ cho thấy quần.
Cao cấp hơn cả của loại này là áo cổn ở trong cung, may bằng đoạn thất thể rất quý hiếm, thường được vua, quan mặc trong lễ tế giao. Trực lĩnh có vạt xẻ dọc ở giữa thân trước. Giao lĩnh có cổ cắt vạt chéo cài sang bên phải.
Chân nữ giới Trung Hoa phần đông không thon dài đủ để được khoe ra như thế. Để cho đến mấy mươi năm trước đây đàn bà Bắc Bộ vẫn còn thung dung với “quần không đáy” và áo tứ thân. Các cụ ta luôn quý trọng tính kín đáo của phụ nữ Việt và cũng hiểu rất rõ các ưu và thiếu sót trong nhân dáng của người mình. Áo dài 5 thân cổ đứng cũng thuộc dạng bàn lĩnh. Nhưng cách phổ thông hơn là gọi tên theo cách cắt của cổ áo.
Áo được xẻ vạt bên hông. Dưới thời Nguyễn ở Việt Nam nữ giới không mặc giao lĩnh.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét