Với thi ca, ông cảm nhận: Thơ nhìn vào thế giới từ những đặc điểm riêng và sự khác biệt của nó, bởi vậy thơ có sức mạnh bảo vệ và phát triển bản sắc văn hóa của mỗi nhà nước, chạm vào trái tim của con người trên khắp thế giới. Cách đây mấy trăm năm, Nguyễn Du sáng tác Truyện Kiều bằng chữ Nôm với thể thơ lục bát của Việt Nam trên cơ sở nội dung một tác phẩm văn xuôi của Thanh Tâm tài nhân (Trung Quốc) là một thí dụ về giao thoa văn học.
Khi viết ra những dòng này, tôi lại nhớ tới những nghĩ suy về nghề của một nhà văn quân đội mà tôi rất kính trọng là Nguyễn Minh Châu. Hầu như mọi lĩnh vực, từ kinh tế, chính trị, ngoại giao, quân sự và dĩ nhiên là cả văn hóa nữa đều bị chi phối bởi cái gọi là toàn cầu hóa.
Gìn giữ thơ ca dân tộc, đó còn có tức là bảo tàng tâm hồn của chính dân chúng, vày chính trong thơ ca đã in dấu các truyền thống sinh hoạt và nghi lễ của nhân dân, những bài ca, những anh hùng ca, huyền thoại và đạo lý nhiều thế kỷ của thánh sư.
Mới khẳng định được giá trị tư tưởng và nghệ thuật ở ngoài biên giới đất nước này. Cũng hướng về dân tộc và giang san mình, nhà thơ Agus R.
Văn hóa nói chung và văn học nói riêng luôn luôn là nhịp cầu nối hữu nghị để các dân tộc, các nhà nước xích lại gần nhau. 3. Trái tim ấy sẵn sàng cộng tác với những dân tộc của một quốc gia, một nền văn hóa khác, gieo trồng hòa bình trên mảnh đất màu mỡ của kiến thức. Tôi nghĩ, Nguyễn Du đã đi đến tận cùng dân tộc Việt của mình, kể cả nỗi đau và khát vọng nên mới gặp được nhân loại trong mẫu số chung là mơ ước về cuộc sống lương thiện, nhân hòa.
Văn hóa nói chung và văn học nói riêng của mỗi dân tộc cũng không thể bình an, đứng riêng một cõi. Những bước tiến của kiến thức, của khoa học kỹ thuật cần được “bảo hiểm” bởi lòng bác ái và tình thương đồng loại, mà như chúng ta đã biết thi ca và văn chương luôn hướng về điều đó.
Sáng tỏ ra một điều, đã có từ xưa, dù có giao thoa hòa nhập đến chừng độ nào đi nữa thì cốt cách, hồn mai dân tộc vẫn phải là cốt lõi, vẫn là cái đặc trưng của mình. Nhưng cái đáng nói là Truyện Kiều của Tố như chơi bị chìm khuất, lép vế sau Đoạn trường tân thanh mà nó đã trở thành tác phẩm đồ sộ, trở nên chói sáng ranh mãnh bởi những câu thơ lục bát tài giỏi viết bằng chữ Nôm chỉ có ở Việt Nam thấm đẫm nỗi xót xa nhân loại từ "Những điều trông thấy mà đớn đau lòng".
Văn hóa là tấm chứng minh thư chính xác nhất của mỗi dân tộc; không biết gìn giữ, bảo toàn và phát triển nó thì mọi ráng sáng tạo văn học nghệ thuật, theo tôi sẽ không tới đích, sẽ khó vươn ra nhân loại được. Trong thời đại kỹ thuật số, không phải không có lý khi ai đó cho rằng Trái đất vô vàn yêu quý của chúng ta chỉ là một cái làng lớn. Họ cho rằng: Trong thời đại toàn cầu hóa, nhà văn phải trình bày được lương tâm của quần chúng.
Ý niệm ấy có vẻ như đồng thuận với ý niệm của không ít nhà văn, nhà thơ không mang quốc tịch Việt Nam. Rất mau lẹ, những quốc gia có mức thu nhập trung bình như Việt Nam hoặc kém hơn vẫn có thể xài những sản phẩm mới mẻ nhất, hẳn nhiên là rất hiện đại, tinh vi mà nói theo tiếng nói bụi là "hàng khủng" và cũng đắt tiền nhất được sinh sản ra từ những nước G7.
Đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc là đánh mất tuốt tuột. Con người làm ra những công cụ vận chuyển đường không, đường thủy, đường bộ càng ngày càng hiện đại, cùng với hệ thống mạng tinh vi và thay đổi đến chóng mặt kết nối khắp mọi miền trên địa cầu làm cho nhiều câu chuyện "trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã thông".
Chẳng riêng gì ta, bản sắc dân tộc là điều thiêng liêng rất được các nhà văn, thi sĩ nước ngoài chú ý. Toàn cầu hóa, đấy là khái niệm quan yếu bậc nhất, thẳng tính được con người nhắc đến.
Toàn cầu hóa là quá trình thế tất của lịch sử nhân loại, dù ai cố sức bế quan tỏa cảng cũng không ngăn chặn được sự thâm nhập bạo liệt và hững hờ của nó vào quốc gia, dân tộc mình ở nhiều bình diện.
4. 2. Những tập đoàn kinh tế, những công ty xuyên nhà nước không còn là chuyện lạ lẫm với chúng ta. Thực ra, sự hòa nhập, giao thoa văn hóa đã có từ lâu, dường như nó đi trước cả kinh tế, chính trị. Và chừng như còn hơn thế nữa. Mọi nền văn hóa, mọi nền văn học trên thế giới đều phải được bình đẳng. Những điều nhà văn tài danh này ngẫm nghĩ rất đáng để các nhà văn chúng ta soi mình trong dòng hội nhập toàn cầu hóa bữa nay: tả trung thực đời sống con người Việt Nam thấu tận chiều sâu triết học, con đường văn học ta luôn luôn được cầm tay dân chúng và tìm thấy tiếng nói trong nền văn chương thế giới (tùng san văn chương, 5 - 1989).
Người nghệ sĩ là một đứa con của giang sơn mà chỉ có nó mới có thể giao cảm hết những cái vui buồn và nhọc nhằn của người mẹ - cả những điều mà người mẹ không bao giờ nói ra (Trang giấy trước đèn).
Rõ ràng, thơ ca nói riêng và văn chương nói chung vẫn chưa mất đi giá trị của nó trong việc bảo vệ và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc, song song cũng là nhịp cầu nối các nền văn hóa lại với nhau trong tình yêu và khát vọng hòa bình cho nhân loại.
# Nước mình và quyết không để một thần thế nào đó làm bá chủ về văn hóa, phải chống sự quay lại của chủ nghĩa thực dân hóa. Sarjono (Indonesia) tâm tình: Trái tim của những nền văn hóa được giữ gìn và diễn tả phê duyệt các tác phẩm văn chương.
Lòng thương người, tính nhân bản ắp ứa từng con chữ; nhân loại tìm thấy trong bóng dáng nàng Kiều của Nguyễn Du những số kiếp tài sắc bạc phận, từ đó ghê tởm hờn căm cái ác độc, cái xấu xa và khát khao thái bình hạnh phúc cho con người bé nhỏ.
Trong bài viết của mình, Nikolai Preiaxlov đến từ sơn hà Nga đã khẳng định: giữ giàng thơ ca dân tộc, đó không chỉ đơn giản là bảo toàn văn hóa khỏi sự vứt bỏ và sự xói mòn bởi những trào lưu văn chương mốt mới. Rất, rất nhiều người trong cõi trần đông đúc và tò mò hiện nay chỉ cần nhấp chuột bấm phím máy tính đã nối mạng là có thể biết 24 giờ qua thế giới có những chuyện gì, từ những vụ biểu tình bạo loạn, đánh bom khủng bố đến sáng kiến kỳ quặc là người ta có thể thỏa mãn tình dục khi xa nhau nhờ những bộ đồ lót được số hóa.
Tôi rất tâm đắc với ý kiến của nhà văn Fadhl Thamir đến từ I-rắc: Nhà văn phải là những sứ giả chuyển thông điệp của dân tộc mình ra thế giới, ra nhân loại. Cũng như vậy, thơ Nguyễn Trãi, thơ Hồ Xuân Hương. Ở góc cạnh này, sự gặp gỡ của quan hệ nội tại dựa trên những tác phẩm văn chương sẽ cho chúng ta dịp lớn để hội thoại về văn hóa và văn minh một cách tôn trọng và hòa bình.
QĐND - 1. Ông tâm sự rằng: Mỗi nhà văn gắn chặt với mạng dân tộc và tổ quốc mình – như cái đai của người mẹ quấn quanh mình đứa trẻ.
Không chỉ các nhà văn Á-Phi, mà tôi nghĩ rằng, ai là người cầm bút chân chính trên Trái đất – cái làng chung của nhân loại - cũng đều nghĩ suy và mong muốn làm được như thế. Dù quá trình toàn cầu hóa có diễn tiến quyết liệt và thảm khốc đến bao lăm thì sự coi trọng thành thực các nền văn hóa khác nhau là một trong các nguyên tố bảo đảm hòa bình cho nhân loại.
Rất gần đây, trong Hội thảo bàn tròn Vai trò các nhà văn Á-Phi trong thời đại toàn cầu hóa, tổ chức tại trụ sở Hội Nhà văn Việt Nam (9 - Nguyễn Đình Chiểu - Hà Nội), tôi cũng nghe các nhà văn trong và ngoài nước nhiều lần nhấn mạnh đến bản sắc dân tộc.
NGUYỄN HỮU QUÝ. Các quốc gia, các dân tộc trên hành tinh này ít xa rời hơn nếu như không muốn nói là đang có khuynh hướng xích lại gần nhau. Chao ôi, nhân loại đang hiện thực hóa những ý tưởng cách đây chưa lâu mấy được coi là viển vông, điên rồ trong dòng chảy cuồn cuộn mang tên toàn cầu hóa.
Trong Liên hoan Thơ quốc tế châu Á-Thái Bình Dương lần thứ nhất được tổ chức vào đầu năm 2012 tại Hạ Long (Quảng Ninh, Việt Nam), tôi đã nghe được điều ấy từ một số thi sĩ nước ngoài.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét